Skip to content

Du lịch thời cổ là gì ? Hoạt động du lịch lữ hành như thế nào ?

Du lịch thời cổ là gì ? Hoạt động du lịch lữ hành như thế nào ? Sơ lược lịch sử phát triển du lịch trên thế giới nói chung, có thể khái quát thành ba giai đoạn, một là lữ hành thời cổ (trước những năm 40 của thế kỷ XIX); hai là du lịch cận đại (từ những năm 40 của thế kỷ XIX đến Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai) và ba là du lịch hiện đại (sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai). Nào hãy cùng mr Tâm Pacific đi tìm hiểu về Du Lịch Thời Cổ là gì bây giờ nhé ? Trong bài viết này, sẽ giúp ích được cho bạn rất nhiều đấy, nếu bạn đang học ngành du lịch lúc này. Nào xin mời bạn cùng tham khảo qua bài viết trên website TamPacific.net này nhé.

Hoạt động di chuyển của con người trong xã hội nguyên thủy

Trước giai đoạn giữa thời đại đồ đá mới, con người chủ yếu sử dụng công cụ sản xuất đồ đá thô sơ, dựa vào săn bắn, hái lượm để sống. Do sự lạc hậu của công cụ sản xuất và sự thấp kém về lực sản xuất, sự sinh tổng của con người vẫn ở trogn sự uy hiếp của đói khát và thiên tai. Trong thời kỳ này, thành quả lao động của mọi người, ngoài cung cấp cho bản thân, hầu như không có dư. Do thiếu lao động thặng dư, con người không có ý thức cần thiết đi du lịch bên ngoài. Thời bấy giờ mọi người cũng di chuyển từ nơi này tới nơi khác, nhưng hoạt động di chuyển ấy đều do nguyên nhân tự nhiên, thiên tai hoặc nguyên nhân do con người, chiến tranh, …

Mà buộc phải tiến hành do bị phá hoại môi trường sống hoặc tính mạng bị đe dọa, đều xuất phát từ nhu cầu sinh tồn. Tính bắt buộc và tính mưu sinh của hoạt động di chuyển của con người thời bấy giờ chứng tỏ hoạt động này khác với lữ hành ngày nay về mặt ý nghĩa. Về chủ quan, việc di chuyển đối với mọi người thời bấy giờ, là điều bắt buộc là nhằm mưu sinh, là nhu cầu sinh tồn, không phải nguyện vọng đi du lịch. Về khách quan, thời bấy giờ thiếu lao động thặng dư, không có cơ sở vật chất để du lịch.

Hoạt động du lịch từ cuối xã hội nguyên thủy đến xã hội nô lệ

Trên phạm vi toàn thế giới, hoạt động đi ra ngoài du lịch có ý thức của con người, bắt đầu từ cuối xã hội nguyên thủy được phát triển nhanh chóng vào thời kỳ xã hội nô lệ. Nhưng hoạt động lữ hành thời bấy giờ không phải là hoạt động tiêu khiển, và nghỉ ngơi mà là do sự phân công lớn lần thứ ba của xã hội (sự phân công lớn về xã hội lần thứ nhất là tách rời giữa ngành chăn nuôi với nông nghiệp; lần phân công xã hội thứ hai là sự phân chia giữa ngành thủ công với nông nghiệp và chăn nuôi; lần phân công xã hội lớn thứ ba là sự phân chia giữa thương nghiệp với nông nghiệp, ngành chăn nuôi, ngành thủ công).

Sự phát triển kinh tế hàng hóa khiến phạm vi khu vực trao đổi sản phẩm khác nhau, không ngừng mở rộng, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển, sự phát triển sức sản xuất và kinh tế xã hội đã thúc đẩy trao đổi hàng hóa, từ đó tăng cường nhu cầu của mọi người đối với du lịch. Lữ hành trước tiên được phát triển ở Trung Quốc, Ai Cập, Babilon, Ấn Độ và Hy Lạp, La Mã cổ đại, những nơi tiến vào thời đại văn minh sớm nhất trên thế giới. Trên cơ sở kinh tế, chính trị, và văn hóa chế độ nô lệ phương Đông thời cổ đại đã có sự tiến bộ lớn, du lịch cổ đại từng bước ra đời và phát triển và đã đạt đến thời kỳ hưng thịnh, vào thời đại Hy Lạp, La Mã cổ đại.

Hơn 3.000 năm trước công nguyên, Ai Cập cổ đại đã xây dựng thành nhà nước thống nhất. Nhà nước chuyên chế trung ương do Pháp Lão đứng đầu từ thế kỷ XXVIII đến thế kỷ XXIII trước công nguyên, đã xây dựng Kim Tự Tháp và đền thần quy mô lớn, khiến Ai Cập cổ trở thành thắng cảnh du lịch nổi tiếng trên thế giới thời bấy giờ, thu hút nhiều người tới du lịch. Đồng thời Ai Cập cổ cũng xuất hiện lữ hành tôn giáo, không mang tính sản xuất lần đầu tiên trên thế giới. Người Phoenicia được mệnh danh là “Dân tộc trên biển” từ rất sớm đã có thương nghiệp và thủ công nghiệp phát triển, công nghiệp đóng tàu đứng đầu thế giới.

Du lịch thời cổ là gì ? Hoạt động du lịch lữ hành như thế nào ?

Từ 3.000 năm trước công nguyên, họ đã bắt đầu tiến hành lữ hành thương nghiệp và lữ hành trên biển ở Địa Trung Hải và Aegean Sea, đồng thời đi về phía Tây tới tận eo biển Bố La Đà, phía Bắc tới biển Baltic, phía Đông tới Vịnh Ba Tư, Ấn Độ. Trên thế giới, người Phoenicia dẫn đầu về hoạt động lữ hành thương nghiệp và lữ hành trên biển. Giữa thế kỷ VI trước công nguyên ở Tây Á nổi lên đế quốc Ba Tư bao trùm ba châu Á – Âu – Phi (năm 533 của 330 trước công nguyên). Đế quốc Ba Tư đã xây dựng hai con đường ngự đạo dài mấy ngàn km, trên ngự đạo thương nhân, học giả, du khách đi lại nườm nượp, đóng vai trò nhất định cho sự hưng thịnh và phát triển của lữ hành thương nghiệp.

Hy Lạp cổ và La Mã cổ, hưng khởi sau thế kỷ VIII trước công nguyên. Đến thế kỷ V trước công nguyên, chế độ nô lệ Hy Lạp cổ đã phát triển cao độ. Tôn giáo, công vụ, mậu dịch, người lữ hành khảo sát tấp nập kéo tới. Lữ hành tôn giáo thế giới xuất hiện sớm nhất ở Ai Cập cổ, nhưng thời kỳ hưng thịnh là vào thời đại Hy Lạp cổ, Delos, Delphi Method và Olimpia là thánh địa tôn giáo của toàn thể người Hy Lạp.

Ở Delphi Method xây dựng đền thần Zeus. Lễ hội Olimpia là buổi lễ long trọng nổi tiếng nhất, tổ chức các hoạt động thi đấu thể dục thể thao như chạy thi, đua xe, đấu vật, … Các hoạt động này duy trì đến hiện tại, phát triển thành thế vận hội Olimpic ngày nay. Lễ hội Olimpia là một loại hoạt động tôn giáo thúc đẩy xây dựng các rạp hát chung quanh, và sự phát triển lữ hành tôn giáo. Về sau, lữ hành tôn giáo từng bước phát triển thành hoạt động lữ hành mang tính chất quốc tế. Thời kỳ cường thịnh của đế quốc La Mã cũng là thời kỳ thịnh vượng của lữ hành cổ đại. Lữ hành đã phát triển theo chiều hướng đa dạng hóa.

Nguyên nhân là : thứ nhất, lãnh thổ của đế quốc La Mã rộng lớn. Phía Tây bắt đầu từ Tây Ban Nha British, phía Đông tới thượng nguồn sông Euphrates, phía Nam tới tận Bắc Phi, phía Bắc tới lưu vực sông Danuble và sông Rhein. Hơn nữa, chính trị thống nhất có lợi cho lữ hành và đi lại, đồng thời là tượng trưng cho văn minh phương Tây thời đó, nên trở thành nơi mọi người hướng về. Thứ hai, giao thông đường bộ và đường thủy đều rất phát triển, lữ hành tiện lợi. Thứ ba, đồng tiền đúc La Mã là đồng tiền duy nhất lưu hành cũng tiện mang theo. Thứ tư, tiếng Hy Lạp và tiếng La Tinh là ngôn ngữ chính thống chủ yếu được lưu hành, khách lữ hành dễ liên hệ giao lưu. Thư năm, đường quân sự với La Mã là trung tâm có xu thế hoàn thiện, trị an xã hội dần dần chuyển biến tốt.

Do các điều kiện cơ bản về không gian di chuyển nói trên ngày càng hoàn bị, một bộ phận trong giai cấp đặc quyền bắt đầu đi lữ hành, có tính chất nghỉ ngơi lấy tìm thú vui làm mục đích, bắt đầu vượt qua tín ngưỡng tôn giáo, xuất hiện lữ hành, với mục đích thưởng thức nghệ thuật, thưởng ngoạn kiến trúc, tham quan đền thờ, du ngoạn danh lam thắng cảnh, nghỉ ngơi điều dưỡng, … không mang tính kinh tế. Thời kỳ này còn xuất hiện lữ hành sinh thái sớm nhất. Ví dụ, các hồ rực rỡ tựa ngọc phía Bắc nước Anh, thung lũng sông Đôn Mẫu Bá hùng vĩ phía Bắc, Hy Lạp và sông Nil, sông Dnieper, sông Rhein tiêu biểu cho nền văn hóa và các sông ngòi quanh co, khúc khuỷu của Asia Minor đều trở thành những khu lữ hành thiên nhiên đầy hấp dẫn. Thời đại La Mã cổ và thời kỳ hưng thịnh của lữ hành cổ đại thế giới. Để thích ứng với sự phát triển của lữ hành, La Mã cổ còn xây dựng nên những biệt thự sang trọng ở dọc đường tới Napoli phục vụ khách lữ hành.Hoạt động lữ hành của xã hội loài người thời kỳ này, có thể quy nạp thành mấy đặc trưng sau đây :

– Xét về loại hình lữ hành thì hoạt động lữ hành trao đổi hàng hóa, lấy kinh tế làm mục đích chiếm vị trí chủ đạo.

– Xét về mục đích lữ hành, ngoài hoạt động lữ hành lấy kinh tế làm mục đích ra, đã xuất hiện hoạt động lữ hành lấy tiêu khiển làm mục đích. Các hoạt động lữ hành với mục đích khác cũng đã ra đời nhưng phạm vi không lớn, quy mô tương đối nhỏ.

– Xét về hình thức tổ chức lữ hành, người ta đi ra ngoài là hình thức tự phát, lấy tự phục vụ làm chính, không thể xuất hiện ngành tiếp đón chuyên phục vụ khách lữ hành.

– Xét về nội dung hoạt động lữ hành, nội dung các hoạt động lữ hành tương đối đơn điệu, cũng không thể xuất hiện ngành dịch vụ lữ hành chuyên sắp xếp nhiều loại hoạt động cho khách lữ hành.

Hoạt động lữ hành trong xã hội phong kiến

Nhìn toàn bộ lịch sử phát triển du lịch thế giới, từ những năm 40 của thế kỷ 19 trở về trước là thời kỳ hoạt động lữ hành của xã hội phong kiến. Hoạt động lữ hành thời Trung Cổ ở Phương Tây (thế kỷ V trước Công Nguyên đến thế kỷ XVII) tương đối im ắng. Nhưng bắt đầu từ thế kỷ VII, VIII việc lữ hành tôn giáo của đế quốc Ả Rập phát triển cực kỳ hưng thịnh, quy mô rất lớn. Lãnh thổ đế quốc Ả Rập bao trùm ba châu Á, Phi, Âu, với trung tâm là thủ đô Baghdad, xây dựng nhiều dịch trạm, đường dịch thông bốn phương tám hướng, dịch trạm dày đặc, các dịch trạm đề có ngựa trạm, lừa và lạc đà, giao thông vận tải phát triển chưa từng có. Thời kỳ này đạo Islam đã có địa vị hợp pháp, đồng thời quy định chế độ hành hương.

Mỗi tín đồ đạo Hồi, có khả năng đều được đi lữ hành hành hương đường dài một lần. Trong thời gian hành hương, các đoàn lữ hành khắp nơi tụ họp về Mecca, tổ chức lễ lớn. Thương nhân, nghệ nhân các nơi cũng tụ họp về đây buôn bán, biểu diễn, cung cấp các dịch vụ cho người lữ hành, tăng thêm niềm vui cho du khách. Thời kỳ đế quốc Ả Rập, lữ hành đã bắt đầu xuất hiện khuynh hướng dạy các tín đồ rằng : “Học vấn tuy ở xa tận Trung Quốc cũng vẫn tìm ra nó”. Người Ả Rập là những đại biểu nổi bật thích lữ hành, nhằm tìm kiếm tri thức, các nhân vật điển hình có Sulaymanae Tajir, Al-Masudi, Bạch Đồ Đặc.

Nhà lữ hành Sulaymanae Tajir từng tới Ấn Độ, Trung Quốc để kinh doanh thương nghiệp. Năm 851 trước công nguyên đã viết “Du Ký Của Sulaymanae Tajir” ghi lại những điều mắt thấy tai nghe trong chuyến du lịch phương Đông của ông, cũng là tác phẩm sớm nhất của người Ả Rập ghi lại tình hình ven biển Trung Quốc, Ấn Độ. Cuốn sách miêu tả biển, hải đảo từ Oman tới Trung Quốc và phong thổ nhân tình Quảng Châu, nơi thương nhân Ả Rập tụ tập lúc bấy giờ. Trong sách, ghi lại tập quán uống trà của người Trung Quốc, đó là lần đầu tiên người Ả Rập nói tới Trà.

Trà trong ngôn ngữ Ả Rập ngày nay chính là phiên âm từ Trà trogn chữ Trung Quốc. Al-Masudi nhà lữ hành và nhà sử học Ả Rập từng du lịch các nơi như Ai Cập, Pakixtan, Ấn Độ, Sri Lanka, Trung Quốc biên soạn bộ “Thảo Nguyên Màu Vàng”, trong sách nhiều chỗ nói tới Trung Quốc. Bạch Đỗ Đặc đã đi du lịch lâu tới 38 năm, khoảng năm 1345 – 1346 tới Trung Quốc, trong tác phẩm “Ký Sự Lữ Hành Châu Á Châu Phi” ghi lại các thành phố, thành phố buôn bán với nước ngoài, sản vật và phong tục tập quán của Trung Quốc.

Sau thế kỷ XIII, các thành phố Trung Cổ bắt đầu phục hưng, lữ hành ngoại giao, mậu dịch phát triển lên, giai cấp trung lưu trưởng thành nhanh chóng, nhờ thế thúc đẩy sự phát triển về chính trị và thương mại. Marco Polo nhà lữ hành Ý là đại biểu điển hình của những người tới Trung Quốc vì mục đích kinh doanh thương mại. Năm 1275, Marco Polo theo cha và chú qua lưu vực sông Lưỡng Hà ở Tây Á, vượt qua cao nguyên Iran và cao nguyên Pamia tới Thượng Đô của Trung Quốc (ở phía Bắc Hu Hữu Hao Trảo, tức Nội Mông ngày nay). Được sự tín nhiệm của Nguyên Thế tổ Hốt Tất Liệt, trước sau đã đảm nhiệm chức vụ được 17 năm. Hốt Tất Liệt đã từng cử ông đi du ngoạn và thăm viếng các nơi ở Trung Quốc, và một số nước lân cận.

Ông từng tới các nơi Tân Cương, Cam Túc, Nội Mông, Sơn Tây, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Tây Tạng, Vân Nam, Sơn Đông, Giang Tô, Chiết Giang, Phúc Kiến, … Ông còn được cử đi thăm ngoại giao các nước như Ấn Độ, Philipines, Miến Điện, Việt Nam. Năm 1292, rời Trung Quốc đi theo đường biển qua Sumatra, Ấn Độ về nước, năm 1295 tới Venice. Ba năm sau bị bắt trong chiến tranh. Ở trong tù, Marco Polo thuật lại những điều tai nghe mắt thấy thông qua chuyến du lịch bằng miệng, và được người bạn tù Rusticiano ghi lại, đó là quyển “Du Ký của Marco Polo” nổi tiếng. Trong sách lấy Trung Quốc làm trọng điểm, thuật lại tình hình nhiều nước và khu vực ở Trung Á, Tây Án, Đông Nam Á. Bộ sách nổi tiếng này có giá trị lịch sử quan trọng về mặt nghiên cứu lịch sử giao thông Trung Quốc với Phương Tây, và lịch sử quan hệ hữu hảo Trung Quốc – Ý thời Trung Cổ.

Cuối thời Trung cổ, sự ra đời của chủ nghĩa tư bản nổi lên, nhu cầu mở rộng đối ngoại và nhu cầu về vàng, đồng thời cũng kích thích mọi người thực hiện lữ hành thám hiểm và lữ hành khảo sát khoa học. “Du Ký của Marco Polo” tán dương phương Đông giàu có, thúc giục thương nhân, các nhà hàng hải phong kiến Châu Âu lữ hành bằng hàng hải. Cristoforo Colombo, người Bồ Đào Nha, quốc tịch Ý nhiều lần kiến nghị với quốc vương Bồ Đào Nha đi về phía Tây, để tìm đường hàng hải tới Ấn Độ và Trung Quốc, đều không được chấp thuận.

Du lịch thời cổ là gì ? Hoạt động du lịch lữ hành như thế nào ?

Vì thế, Colombo đã di cư sang Tây Ban Nha, cuối cùng vào năm 1492, tuân lệnh người thống trị Tây Ban Nha, đi biển băng qua Đại Tây Dương, tới quần đảo Bahama, Cu Ba, Haiti. Trong 3 lần lữ hành hàng hải về sau, đã phát hiện ra đại lục mới, tới các nơi như Dominica, Puerto Rico, Jamaica, Honduras, Panama, … mở ra tuyến hàng hải mới từ Châu Âu tới Châu Mỹ. Sau khi phát hiện ra châu Mỹ, người Tây Ban Nha đoạt được rất nhiều vàng, hương liệu khiến người Bồ Đào nha vô cùng hoảng sợ. Năm 1497, quốc vương Bồ Đào Nha cử Vasco de Gama hành trình sang phía Đông, qua bờ biển phía Tây Châu Phi, vòng qua mũi Hảo Vọng tới Ấn Độ, từ đó mở ra tuyến hàng hải mới lữ hành trên biển tới Ấn Độ.

Năm 1519, Magellan Ferdinand, 39 tuổi, nhà hàng hải nổi tiếng của Bồ Đào Nha, tuân lệnh nhà vua Tây Ban Nha dẫn 5 tàu với 265 thủy thủ hành trình về phía Tây. Trong 100 ngày hành trình trên Thái Bình Dương, không gặp trận bão nào, vì thế Magellan gọi là “Thái Bình Dương”. Khi tới Phillipines vì tranh chấp với thổ dân, Magellan và 7 thủy thủ bị giết chết. Dưới sự dẫn dắt của Juan Sebastian, đội tàu tiếp tục hành trình về phía Tây. Ngày 30/07/1522, chỉ còn 18 người về tới xuất phát. Đó là cuộc lữ hành lớn đầu tiên bằng đường biển một vòng quanh trái đất. Cuộc lữ hành lớn bằng đường biển này, vừa có tinh thần thám hiểm, khảo sát, chứng minh thuyết quả đất tròn, có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của khoa học và nhận thức của con người đối với vũ trụ.

Giữa thế kỷ XVIII, vào thời kỳ đầu của xã hội tư bản, giai cấp tư sản nêu ra phong trào giải phóng cá nhân và chủ nghĩa lãng mạn, dấy lên niềm phấn khởi của mọi người đi vào thế giới tự nhiên, lần đầu tiên trên thế giới xuất hiện lữ hành sinh thái thật sự tự giác, có mục đích rõ ràng. Các đại văn hào, họa sĩ, nhạc sĩ như Jean Jacques, Rousseau, Heinrich Henie yêu mến thiên nhiên, đi vào thiên nhiên tìm cảm hứng sáng tác, dùng tác phẩm văn học, tranh vẽ, và âm nhạc khuyến khích mọi người đi vào thiên nhiên. Dưới ảnh hưởng của họ, dấy lên cao trào “về với thiên nhiên”, đi du lịch khu phong cảnh thiên nhiên đã trở thành mốt xã hội. Người Anh là người đầu tiên du ngoạn phong cảnh thiên nhiên núi Alps, về sau càng có nhiều người coi việc thưởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên tráng lệ là cội nguồn phát triển văn hóa dân tộc.

Tinh thần thời đại của chủ nghĩa lãng mạn thiên nhiên, sùng bái thiên nhiên, quay về với tự nhiên, đã trở thành nền tảng tư tưởng phát triển mạnh ngành du lịch sau này. Thời bấy giờ đã xuất hiện lữ hành khảo sát khoa học và lữ hành thám hiểm mang tính cướp đoạt. Để giành giật thuộc địa, nước Anh đã tổ chức nhiều đội lữ hành thám hiểm, bao gồm các nhà công tác khoa học tự nhiên, theo đuổi nghiên cứu đường hàng hải, động vật, thực vật, địa chất. Trong đó, đội thám hiểm do thuyền trưởng Joseph Cook dẫn đầu từ năm 1768 đến 1779, đã ban lần tiến hành lữ hành vòng quanh trái đất. Có ý nghĩa điển hình nhất là cuộc lữ hành vòng quanh trái đất của Darwin từ năm 1831 đến 1836, sáng tạo ra học thuyết tiến hóa luận, có cống hiến cho sự tiến bộ của xã hội loài người. Tổng kết đặc trưng hoạt động lữ hành của loài người thời kỳ này, có thể quy thành mấy mặt sau đây :

01. Trong toàn bộ xã hội phong kiến, lữ hành thương mại lấy kinh tế làm mục đích chiếm địa vị chủ đạo của hoạt động lữ hành.

02. Hoạt động lữ hành không mang mục đích kinh tế : lữ hành đại chúng như công vụ, tôn giáo, thưởng ngoạn, tiêu khiển, văn hóa và du học đã nảy sinh và phát triển vào thời kỳ này.

03. Lữ hành không mang mục đích kinh tế, đặc biệt là lữ hành tiêu khiển, mà người tham gia phần lớn là giai cấp thống trị, và các nhân sĩ tầng lớp lệ thuộc của họ, số lượng không nhiều, không có ý nghĩa xã hội phổ biến. Phần lớn nhân dân lao động do chịu hai tầng áp bức về chính trị và kinh tế, về khách quan không có khả năng tham gia hoạt động lữ hành.

04. Xã hội phong kiến lấy kinh tế nông nghiệp làm chính, dân số nông thôn chiếm địa vị thống trị. Đặc điểm tính thời vụ trong lao động nông nghiệp và ảnh hưởng của nó, đối với phương thức sinh hoạt của mọi người, khiến về mặt chủ quan con người thiếu nhu cầu và tập quán lữ hành nghỉ ngơi.

05. Sự phát triển và phồn thịnh của kỹ thuật sản xuất, kinh tế xã hội, và giao thông vận tải đã đặt nền móng vật chất mới cho sự phát triển lữ hành trong xã hội phong kiến.

Đổng Ngọc Minh và Vương Lôi Đình
https://www.tampacific.net

** Xem thêm bài viết : Sự hưng khởi của du lịch cận đại như thế nào ?

Các tìm kiếm liên quan đến du lich thoi co

  • du lịch thời cận đại
  • du lịch thời kỳ hiện đại
  • lịch sử phát triển du lịch thế giới
  • lịch sử ngành du lịch việt nam
  • vai trò của du lịch là gì
  • đặc điểm của thời vụ du lịch
  • khái niệm khu du lịch
  • bản chất của du lịch là gì

 

error: